Atatürk ve eğitim konusunu ele almadan önce, şunu belirtme gereği kaçınılmazdır. Türkiye Cumhuriyeti'nin bu gün eğitimde kat etmiş olduğu yolun Atatürk'ün cumhuriyetin kuruluşu ile beraber başlatmış olduğu yenilikçi atılımların bir sonucudur.

Mustafa Kemal Atatürk cumhuriyetin kuruluş düşüncesini oluştururken, çağdaş eğitimin bunun vazgeçilmez şartı olduğu bilincini hep önde tutmuştur.

Gelişmişliğin bir göstergesi olan eğitimi, bir milletin yeniden yapılanırken, bunu başlama noktası olarak alması kaçınılmazdır. Atatürk, işte bu bilinçten hareketle, çağdaş olmanın ön şartı olarak eğitim ve öğretim sisteminde yeniliklerin öncülüğünü yapmıştır. Atatürk, bir çok yönü ile Türk ve dünya tarihinde önemli bir kişiliktir.

Askeri ve siyasi alandaki dahiyâne görüşleri olduğu gibi, eğitim alanında da isabetli fikirleri olduğu herkesçe bilinen bir gerçektir. Aslında Atatürk'ün dünyaca ünlü olan şu sözü bilime ve eğitime bakış açısını açıkça ortaya koymaktadır. "Hayatta en hakiki mürşit (yol gösterici) ilimdir."

Atatürk eğitim alanındaki tüm yenilikçi düşüncelerinin hayata geçirilmesi için eğitimin vazgeçilmez öğesi olan öğretmenlere büyük görevler yüklemiştir. Atatürk, öğretmenlere olan güvenini bir çok sözünde dile getirmiştir. Bunların bazıları şunlardır. Bir millet eğitim ordusuna sahip olmadıkça, savaş meydanlarında ne kadar parlak zaferler kazanırsa kazansın, o zaferlerin kalıcı sonuçlar vermesi, ancak eğitim ordusuyla mümkündür.(24 Mart 1923) Öğretmenler yeni nesil sizin eseriniz olacaktır. Cumhuriyet fikren, ilmen, fenlen, bedenen kuvvetli ve yüksek karakterli koruyucular ister. Yeni nesli bu özellik ve kabiliyette yetiştirmek sizin elinizdedir. Sizin başarınız cumhuriyetin başarısı olacaktır.(25 Temmuz 1934) Milletleri kurtaranlar, yalnız ve ancak öğretmenlerdir. Öğretmen ve eğitimciden mahrum bir millet henüz millet olma kabiliyetini kazanamamıştır.(14 Ekim 1925)

Atatürk eğitim alanındaki çağdaş düşüncelerinin soyut fikirler olarak kalmamasını istiyordu. Bu nedenle Kurtuluş Savaşı'nın o zor günlerinde bile şöyle diyebilmiştir. Hükümetin en feyizli ve önemli görevi eğitim işleridir. Bunda başarılı olmak için de program uygulamak zorundayız. Bu program milletimizin bu günkü sosyal hayatını düzenlerken çağın gereklerine de uygun olmalıdır. Atatürk bu düşüncelerini gerçekleştirmek için çalışmalarına hızla başlamıştır. İlk olarak 3 Mart 1924'te Tevhid'i Tedrisat Kanunu'nu çıkararak eğitimde birliği sağlamıştır. Eğitimde yapılan en önemli yenilik ise şüphesiz Harf İnkılâbı'dır. Atatürk bu harfleri öğretmek için tüm yurtta seferberlik başlatmıştır. Bu nedenle Atatürk'e başöğretmenlik unvanı verilmiştir.

Sonuç olarak, Atatürk'ün eğitim alanında yapmış olduğu yenilikler bir başlangıç adımıdır. Bizlere düşen ise bu yolda koşar adım ilerlemektir.

Mehmet Ali ATİK
Öğretmen